بعد از تحریم آمریکا چه خواهد شد؟ آیا راهی برای دور زدن هست؟

138

مجلس سنای آمریکا تصویب نهایی تحریم جدید ایران را انجام داد، همان طور که پیش بینی میشد تحریمهای سنا با اکثریت مطلق آرا به‌تصویب رسید، تا اینجای کار نظر مخالف رئیس‌جمهور هم نمی‌تواند مانع تصویب آن شود؛ البته در این مورد مخالفت رئیس‌جمهور موضوعیت ندارد، اما سخنگوی کاخ سفید به‌منظور محکم‌کاری تأکید کرد که رئیس‌جمهور این طرح را تأیید می‌کند.

تحریم جدید آمریکا و امکان فرار نظام از آن

با این همه، این سؤال مطرح است که با آن که جمهوری اسلامی در دور زدن تحریمها سابقه‌یی طولانی و تبحر زیادی دارد، آیا نمی‌تواند مثل قبل تحریمها را دور بزند و این موج را از سر بگذراند؟ پاسخ این سؤال منفی است؛ نخست آن که ج ا نتوانست تحریمهای قبلی را به‌طور کامل دور بزند، وگرنه به‌قول خودشان روی زانوان خونین پای میز مذاکره نمی‌رفت و مهمترین سپر حفاظتی‌اش یعنی اتمی را زمین نمی‌گذاشت.

دوم این‌که تحریمهای این مرحله بسیار شدیدتر از تحریمهای دوره قبل است. در خود حکومت از تحریم جدید آمریکا با تعبیرهایی مانند «مادر تحریمها» یا «سیاه‌چاله» تحریمها که همه چیز را شامل می‌شود و به‌کام می‌کشد، نام می‌برند؛ به‌ویژه که این تحریمها با بحث تغییر سیاست آمریکا در قبال ایران همزمان است؛ بنابراین همه نشانه‌ها حاکی از این است که تحریم جدید آمریکا این بار بسیار متفاوت از مرحله قبل ‌باشد، در دوره قبل (اوباما)، اگر ‌چه به‌طور مکرر از گزینه‌های روی میز صحبت می‌شد، اما خاطر آخوندها از این بابت جمع بود، اما اکنون حرفها و موضعگیریها معنا و آثار دیگری دارند؛ تازه آنچه گفته و شنیده می‌شود، تنها نوک کوه یخ وحشت است؛ وحشتی که هر دو جناح را سراپا به‌تلاطم درآورده‌ و هر یک از دو جناح به شیوه خود در پی یافتن راه فراری از مهلکه‌اند.

تحریم جدید آمریکا و واکنش روحانی

روحانی که در روزهای اخیر تلاش می‌کند با بیان حرفهای باب طبع ولی‌فقیه دل او را به‌دست بیاورد، گفته است: «مطمئناً اگر آمریکایی‌ها بخواهند تحریم‌هایی را تحت هر عنوان و بهانه علیه ما اعمال کنند، ملت بزرگ ایران پاسخ مناسب به‌آنها داده و نسبت به‌مصوبات کنگره، مجلس شورای اسلامی نیز متقابلاً مصوباتی خواهد داشت». (روحانی در جلسه هیأت دولت ـ ۲۹خرداد ۹۶)

جالب است در حالی که روحانی به‌این وسیله پاسخ را به‌عهده «ملت» و «مجلس» می‌گذارد، کیهان توپ را به‌زمین روحانی برمی‌گرداند و می‌نویسد: «آنچه مهم است این است که هم‌چون دولت اصلاحات که غنی‌سازی را پلمب کرده بود و خود مأمور بازگشایی آن شد، دولت محترم کنونی نیز باید خود گِره از دسته‌گل برجام باز نماید و این وبال را بر عهده مجلس و مردم نگذارد». (کیهان ـ ۲مرداد ۹۶)

تحریم جدید آمریکا و واکنش مجلس ا

اگر چه تلویزیون (۲مرداد) خبر داد که روحانی، ظریف و عراقچی، تحریم جدید آمریکا را نقض روح و متن برجام می‌دانند و در حال بررسی اقدامات متقابل هستند؛ اما جناح رقیب اصالت این مواضع را مورد تخطئه و تردید قرار داده و سؤال می‌کنند «آیا اقدامی هم در کار هست؟». (مهدی محمدی ـ ۲مرداد ۹۶)

در رابطه با این شرایط، مجلس پیش‌نویس طرحی را تهیه کرده که قرار است بعد از آن که اعضای مجلس از مرخصی تابستانی برگشتند، به‌آن بپردارند؛ طرحی که پیشاپیش توسط اعضای خود مجلس مورد تمسخر قرار گرفته و آن را «عمدتاً شعاری و غیرتأثیرگذار» خوانده‌اند. (امتداد نیوز ـ اول مرداد ۹۶).

تحریم جدید آمریکا، رژیم بر سر دو راهی

فارغ از این بحثها و قیل و قالهای «شعاری و غیرتأثیرگذار» در مطالب جدی رسانه‌ها کلاً از دو راه برای روبه‌رو شدن با شرایط جدید صحبت می‌شود:

یکی راهی که توسط روحانی و ظریف و جناح مربوطه تبلیغ می‌شود که عبارت است از ادامه برجام است، یعنی برجامهای ۲و ۳و ۴یعنی کوتاه آمدن از موشکی و عقب‌نشینی از کشورهای منطقه مثل سوریه و عراق و یمن و مسأله حقوق‌بشر.

دیگری راهی که جناح ولی فقیه مطرح می‌کنند، ایستادگی در برابر تهدیدهای آمریکا و مقابله به‌مثل است. یکی از این جماعت در تلویزیون پیشنهاد می‌کند همان‌طور که آمریکا «با بدعهدی خود در برجام و وضع تحریم‌های جدید ما را ناراحت می‌کند» ما هم مقابله به‌مثل کنیم و «لیستی درباره حوزه‌ها و مواردی که موجب ناراحتی آمریکایی‌ها می‌شود تهیه شود». (امتداد نیوز ـ اول مرداد ۹۶)

یک روزنامه جناح روحانی، با وحشت بسیار نسبت به‌فرجام این راه هشدار می‌دهد: «آیا ایران این سختگیریها، تحریم‌ها و ماجراجویی‌ها را در یمن، سوریه، عراق یا حتی خلیج‌فارس پاسخ خواهد داد؟ در این صورت تهران ـ واشینگتن با شتاب به‌سمت تصادفی خطرناک حرکت می‌کنند؟». (جهان صنعت ـ ۲مرداد ۹۶)

بسیار بعید است که ولی‌فقیه از نتیجه‌ این «تصادف خطرناک» غافل باشد، بنابراین آیا داد و فریادهای ضدآمریکایی این روزها در نمازهای جمعه، پرده ساتری برای یک «اجماع راهبردی نظام» (حسام‌الدین آشنا مشاور فرهنگی روحانی ـ ۲مرداد ۹۶) نیست؟